Joodsche Raad Enschede
NSB

De NSB

Foto boven: Nenasu (Nederlandsche Nationaal-Socialistische Uitgeverij) publiceerde verstrooiende strips waarin de helden keurig in het NSB-gareel liepen. Zo zijn de hoofdpersonen uit 'Hansje, Ansje en de Meeuw' (Peter Beekman) lid van de Jeugdstorm.

De Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) is door Anton Mussert en Kees van Geelkerken op 14 december 1931 opgericht. Het door Mussert geschreven Program was grotendeels een vertaling van dat van Hitlers NSDAP, maar rassenleer en antisemitisme ontbraken erin. Zo konden zelfs joden lid van de NSB worden. Het bevatte de in die tijd gangbare fascistische eisen: sterke regering, afschaffing van het individualistische kiesrecht, corporatieve ordening, economie in dienst van de volksgemeenschap, arbeidsplicht en beperking van de drukpersvrijheid.

Anton Mussert (Werkendam 11 mei 1894 - Den Haag 7 mei 1946)
Anton Mussert (Werkendam 11 mei 1894 - Den Haag 7 mei 1946)

Het grootste succes heeft de partij gehad in de jaren '35-'36. Bij verkiezingen voor de Provinciale Staten in 1935 behaalde de beweging bijna 8% van de stemmen. In die jaren waren zelfs zo'n 55.000 Nederlanders lid van deze beweging.

Ondertussen kreeg de anti-semitische vleugel steeds meer invloed, waardoor de uitingen van de NSB steeds onsmakelijker werden. Mede deze politieke koers leidde ertoe dat het snel bergafwaarts ging met zowel met de electorale aanhang als het ledental. Begin 1940 stond de partij zelfs op de rand van bankroet.

De Duitse inval bracht de 'wende' voor Mussert. In 1942 benoemde Hitler hem tot 'Leider van het Nederlandsche volk'. Met deze symbolische functie speelde de bezetter perfect in op het ijdele karaker van de Leider. Mussert liet zich dan ook zonder probleem voor het karretje van Hitler spannen. Hoewel Musserts positie in de NSB niet onomstreden was, wist hij zich zonder veel problemen tot het eind van de oorlog te handhaven.

Op 7 mei 1945 werd Mussert in het bevrijde Den Haag gearresteerd. Het Bijzonder Gerechtshof aldaar veroordeelde hem ter dood wegens landverraad, hoogverraad en hulpverlening aan de vijand. Hij werd gefusilleerd.

Onderwerpen > Bezetter >