2 december 1943
Sindsdien hebben we drie keer luchtalarm gehad. Het is een verschrikkelijk
gehoor als de sirenes gaan. Ik ben gelukkig niet bang, E. ook niet, maar
ons gastgezin en de kinderen wel. Op 22 november tijdens de grote aanval
op Berlijn zijn hier anderhalf uur lang Engelse vliegtuigen overgevlogen.
Voor ons is het muziek! Ondertussen hebben we E.'s verjaardag gevierd.
Ons gezin heeft een konijn geslacht (ik wist niet dat dat zo lekker is)
en ik heb voor f 6,- 100 gram cacao gekocht en 's avonds hebben we met
magere melk (vette melk is alleen voor kinderen) cacao gedronken die we
allemaal heerlijk vonden. Vroeger zouden we dat niet aangeraakt hebben.
Ik heb E. 50 gram tabak cadeau gegeven, die f 28,- gekost heeft.
In de eerste dagen van november (maar wij hoorden het pas later) kwam het bericht dat Max in Westerborg, vlak bij Assen, aan longontsteking is overleden. Huilen kan ik niet meer, maar de haat wordt steeds sterker. Rita is een paar maanden geleden omgebracht. Het leest zo gemakkelijk, maar wat ik hier vertel is met bloed geschreven. Wij zitten dag in, dag uit op onze stoelen en durven nauwelijks te bewegen. Onderduiken is verschrikkelijk. Gisteren bijvoorbeeld, we waren net beneden om een beetje op te warmen, toen plotseling bezoek kwam en wij twee uur in de kelder moesten doorbrengen, die zo klein is dat we net konden staan.
16 januari 1944
Nu is het nieuwe jaar al 14 dagen oud en er is nog steeds oorlog! Gelukkig
is het niet zo heel erg koud, want wat het betekent bij kou rustig te
zitten weet alleen wie dit ooit heeft meegemaakt.
E. draagt onder zijn pak een wollen hemd en een flanellen pyjamabroek
van mij. Ik heb vaak twee jurken over elkaar aan. Ondertussen hebben we
vaak luchtalarm en horen we dag en nacht Engelse en Amerikaanse vliegtuigen
boven ons met miljoenen tonnen aan bommen. Wanneer houdt die ellende eindelijk
op? Nog twee, hoogstens drie maanden en ons geld is op! Alle kleding is
al behoorlijk gescheurd en we wachten en wachten, vaak met het gevoel
dat we het einde hiervan niet meer zullen meemaken.
2 februari 1944
Vandaag leven we vijftien maanden ondergedoken. Wat dat betekent weet
alleen iemand die het zelf heeft meegemaakt. Ik schrijf jullie wat ik
in twaalf maanden gebreid heb: twee vesten, twee pull-overs, drie jumpers,
twee borstrokken, negenenveertig paar sokken, negen hemden, acht broeken,
vierentwintig kleerhangerhoezen, veertien zakdoeken en vijf paar kousen.
6 februari 1944
Zondag 30 januari hadden we twee keer luchtalarm en sindsdien zijn duizenden
vliegtuigen boven ons naar Duitsland gevlogen om dood en verderf te brengen.
Als curieus detail wil ik vermelden dat alle boeren hier in de omgeving
en ook vele arbeiders de soep als toetje eten. Ik heb gevraagd waarom
en zij antwoorden: wanneer we eerst de soep eten hebben we de buik al
vol. Eerst vonden we dit raar, maar nu zijn we blij als we een bord krijgen.
21 februari 1944
Vandaag leven we zestien maanden ondergedoken! Het is heel koud en we
zitten zonder te bewegen in een kamer zonder verwarming. We zijn jaloers
op iedere gevangene die zich in een verwarmde cel kan bewegen en iedere
dag anderhalf uur naar buiten mag. Leer lijden zonder te klagen. Ik vraag
me vaak af of dit beetje leven het waard is en als we de oorlog overleven,
wat dan? We zijn doodarm.