Joodsche Raad Enschede

De Wertheim dagboekbrieven

Theresa Wertheim (Tesie) schreef tijdens de oorlog een aantal dagboekbrieven aan haar zuster in Amerika. 'Voor jullie is dit misschien interessant, maar voor ons is het een met bloed geschreven document.' Zij was een Duits joodse immigrante die vanwege haar Nederlandse man in de jaren twintig in Enschede was gaan wonen. De fragmenten geven een goed beeld van het joodse leven in Enschede tijdens de oorlogsjaren.

Theresa en haar man Ernst, die een agentuur dreef, hadden goede contacten met de familie Menko. Tijdens de beruchte septemberrazzia wordt hun zoon Martin toch echter afgevoerd naar kamp Mauthausen, vanwaar hij niet terugkeerde.

Chaja Ignatow-Wertheim, een nicht van Theresa, nam naar aanleiding van de website, waar zij het dagboek van haar tante voor het eerst zag, vanuit Amerika contact op. Zij herinnert zich haar oom en tante als volgt:

'Oom Ernst en tante Tesie kwamen vaak bij ons in Rotterdam. Oom Ernst was een gezellige man en tante Tesie had een enorm Duits accent. Ik heb hier nog een muziekdoosje dat mijn ouders na het overlijden van tante Tesie kregen. Wij - de vier kinderen Wertheim - mochten het echtpaar graag.

Over de oorlog werd er uiteraard nooit gesproken. We wisten wel dat hun enige zoon Martin in de oorlog was opgepakt, maar daar werd dus ook nooit verder over gesproken. Tante Tesie schreef dat mijn grootvader, Max Wertheim, in Westerbork aan longontsteking is overleden. Mijn moeder vertelde ons dat iemand mijn vader na de oorlog heeft verteld dat hij uit zijn bunk is gevallen en dat er toen geen vragen meer werden gesteld.

Onze tante Tesie uit Enschede was een tamelijk dikke gezellige positieve vrouw, die er wel altijd verzorgd uitzag, met lipstick enz. Ook na de oorlog breidde tante Tesie veel.'

Het echtpaar Wertheim overleefde de oorlog en is in Enschede begraven.

Download hier het integrale
dagboekverslag in PDF (3,1 mb)