|
De Nederlandse paradox van de jodenvervolgingFoto boven: Bewaaksters uit Auschwitz Voor veel joden leek de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog misschien een toevallige, noodlottige gebeurtenis, maar dat zij werden geïsoleerd, beroofd, gedeporteerd en vermoord was dat niet. Dat geldt niet alleen voor de jodenvervolging als zodanig, maar ook voor de verschillen in overlevingskansen die joden in Nederland hadden. Hoe kan het dat bijna driekwart van de joden in Nederland is weggevoerd naar vernietigingskampen en omgebracht, terwijl de Nederlandse bevolking niet antisemitisch was en het achterblijvend Nederlandse bestuur niet bijzonder pro-Duits was? Met deze eerder gestelde maar nog immer prangende vraag zetten de sociologen Henk Flap en Marnix Croes in hun inleidende bijdrage de toon in hun bundel opmerkelijke studies van auteurs die hier verklaringen geven, inplaats van zich uit te putten in beschrijvingen. De vraag naar de verklaring van het hoge percentage slachtoffers onder de joden in Nederland wordt in deze bundel niet alleen aangescherpt maar tevens omschreven als de Nederlandse paradox. Deze is geformuleerd als tegenvoeter van de eerder door Steinberg in 1993 geformuleerde Franse paradox. In Frankrijk overleefde circa driekwart van de joodse inwoners, en dat terwijl de Franse bevolking tamelijk antisemitisch was en de Franse regering met de Duitse bezetter samenwerkte. Hoe kwam dat? Het groeiende besef dat de verschillen in de slachtofferpercentages onder de Europese joden aanzienlijk zijn geweest, heeft het idee versterkt dat het niet alleen de intenties van de bezetter zijn geweest die de uitkomst van de jodenvervolging bepaalden. De basale indeling van de bij de vervolging betrokkenen in daders, omstanders en slachtoffers opent de mogelijkheid de uitkomst van de vervolging niet uitsluitend te wijten aan de wil en de bedoeling van de bezetter. Landenvergelijkend onderzoek stuit op allerlei beperkingen. Een vergelijking van kleinere regionale en bestuurlijke eenheden, zoals dorpen en steden, geeft meer mogelijkheden. Het verloop en de achtergronden van de jodenvervolging blijken dan rijker geschakeerd dan vaak gedacht. Deze verschuiving in perspectief maakt ook duidelijk dat veel van wat in onze historiografie van de jodenvervolging doorgaat voor landelijke studies, bij nader inzien vrijwel uitsluitend over Amsterdam blijkt te gaan. Binnenkort meer op deze website over de landelijke verschillen in jodenvervolging in Nederland. Bron: Henk Flap & Marnix Croes (redactie) De organisatie van de jodenvervolging in Nederland. Wat toeval leek te zijn, maar dat niet was (ISBN 90 5589 200 9; 209 pp.)
Onderwerpen > Kamp > |
|
|
